Wat zijn de gevolgen van testikelverwijdering bij een transitie?

Wat is een testikelverwijdering?

Bij een orchidectomie haalt de chirurg beide testikels weg. De NHS noemt het als een van de operaties binnen feminiserende chirurgie (bron). Het kan apart gebeuren of als onderdeel van een vaginaplastiek (bron). De WPATH-richtlijn noemt verwijdering van de geslachtsklieren een onomkeerbare ingreep en adviseert om daar in het algemeen minstens 6 maanden hormoonbehandeling aan vooraf te laten gaan (bron).

Wat is er blijvend?

De testikels zijn weg en maken dus geen testosteron en geen zaadcellen meer. Dat is geen kwestie van onderzoek maar van anatomie. Amsterdamse artsen schrijven dat het traject blijvende gevolgen heeft, onder meer voor de vruchtbaarheid en het medicijngebruik (bron). Wie later een eigen biologisch kind wil, moet dus vooraf sperma laten invriezen; de NHS noemt die mogelijkheid (bron).

Wat betekent dit voor hormonen en botten?

Een onderzoek naar botmassa beschrijft als hoofddoel van de hormoonbehandeling na de operatie het behoud van het vrouwelijke uiterlijk en het voorkomen van de gevolgen van het hormoontekort (bron). Dat onderzoek vond bij 30 transvrouwen na de operatie geen significant andere botdichtheid dan zonder operatie, maar het gaat om een klein onderzoek en een congressamenvatting.

Hoe vaak gebeurt dit in Nederland?

De Amsterdamse genderkliniek behandelt volgens de eigen studie ruim 95 procent van de Nederlandse transgenderpopulatie. Van de transvrouwen die met hormonen begonnen, liet 74,7 procent binnen 5 jaar de geslachtsklieren verwijderen. Bij 0,6 procent is spijt vastgesteld (bron). De studie kijkt terug in dossiers en kan gegevens missen (bron); wie spijt had en niet terugkwam, staat er dus mogelijk niet in.

Wat vond onderzoek in de verwijderde testikels?

Eén instituut bekeek 458 operaties en vond bij 4 patiënten 5 kiemceltumoren. Dat was 26,5 keer het eerder gerapporteerde cijfer (bron). Dit is één case series uit één instituut en zegt niet dat hormonen de oorzaak zijn. De onderzoekers noemen dat verband zelf onzeker (bron).

Wat we niet weten

Hoe het de gezondheid op heel lange termijn beïnvloedt, is nauwelijks gemeten. In de bronnen die wij openden, vonden we geen grote studie die mensen na deze operatie decennia volgt.

Het sterkste argument van de andere kant

De ingreep is klein: artsen beschrijven hem als een eenvoudige procedure op één dag (bron). Voor wie zeker weet dat de testikels weg moeten, is dat een voordeel. Lees ook Hoeveel mensen hebben spijt van hun transitie?

Het eerlijke antwoord

De ingreep is klein, het gevolg niet. Wat weg is, komt nooit meer terug. Bekijk ook alle stappen op een rij.

Bronnen

• NHS. Treatment: gender dysphoria
• Pigot, Ronkes en Bouman (2018). Urologische zorg bij transgenders in Nederland. Tijdschrift voor Urologie
• Coleman e.a. (2022). Standards of Care, Version 8 (WPATH)
• Fighera e.a. (2020). Evaluation of Bone Mass in Transgender Women After Gender Affirming Surgery. Journal of the Endocrine Society (congresssamenvatting)
• Rahman en Ferrando (2026). Gender-Affirming Bilateral Orchiectomy for the Urogynecologist. International Urogynecology Journal (samenvatting)
• Wiepjes e.a. (2018). The Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria Study (1972-2015). Journal of Sexual Medicine (samenvatting)
• Shanker e.a. (2025). Exploring the Incidence of Testicular Neoplasms in the Transgender Population: A Case Series. Archives of Pathology & Laboratory Medicine (samenvatting)