Zijn puberteitsremmers omkeerbaar?

Wat je vaak hoort

Op haar pagina voor jongeren schrijft Transvisie: "Het gebruik van deze puberteitsremmers is omkeerbaar (reversible)." Op 31 oktober 2026 stond er op die pagina niets over botten, vruchtbaarheid of bijwerkingen (bron).

Wat we weten

Het directe effect houdt op. De Gezondheidsraad schrijft: "Wanneer wordt gestopt met GnRH-agonisten zal de biologische puberteit weer hervatten." (bron) De Universiteit van York vond in 50 studies consistent bewijs dat de middelen de puberteit onderdrukken (bron).

Daarnaast zijn er effecten op botten, vruchtbaarheid en lengte:

• Botten. De botmineraaldichtheid neemt tijdens de behandeling af. Herstel treedt op na de start van hormonen, "maar lijkt bij trans meisjes niet altijd volledig" (bron).
• Vruchtbaarheid. Bij trans meisjes leidt behandeling in de vroege puberteit "in principe tot onvruchtbaarheid, tenzij zij bereid zijn langdurig te stoppen" met de remmers (bron). Na het stoppen komt de zaadproductie op den duur weer op gang, maar in recente studies onder een zeer klein aantal trans meisjes lukte het de meerderheid ook na meer dan anderhalf jaar niet om zaadcellen in te vriezen (bron). Over trans jongens zijn er alleen losse casusbeschrijvingen.
• Lengte. De groeisnelheid neemt af tijdens de remmers. Met hormonen lijkt dat grotendeels te worden ingehaald. Wat het betekent voor de kleine groep die niet doorgaat met hormonen, is niet duidelijk (bron).

Het Radboudumc formuleert het zelf voorzichtiger dan Transvisie: "Het effect van deze behandeling is grotendeels omkeerbaar." Op dezelfde pagina staat over de lange termijn dat de effecten en mogelijke risico's "nog niet uitgebreid onderzocht" zijn in deze groep (bron).

Wat we niet weten

Over cognitie zijn er volgens de Gezondheidsraad "slechts enkele kleine studies" (bron), en York concludeert dat over cognitieve ontwikkeling geen conclusies te trekken zijn (bron). Voor IQ en executief functioneren zijn de resultaten tegenstrijdig: geen effect of een klein negatief effect. Of dat gevolgen heeft in het dagelijks leven, is onbekend (bron). Gegevens over de lange termijn ontbreken. Blijvende schade aan botten of cognitie is dus niet aangetoond, en ook niet uitgesloten.

Omkeerbaarheid speelt bovendien alleen voor wie stopt, en dat is een kleine groep: meer dan 90 procent gaat na de remmers door met hormonen (bron). Juist over de jongeren die stoppen is daardoor weinig bekend. Wat dat percentage zegt over de vraag of remmers bedenktijd geven, lees je in Geven puberteitsremmers bedenktijd?

Het sterkste argument van de andere kant

Het middel werkt uit en de eigen puberteit gaat daarna verder; dat is niet omstreden. De Gezondheidsraad vindt dat de beschikbare gegevens over niet-beoogde effecten "geen directe aanleiding tot zorg" geven (bron). Volgens de raad gaan de behandelingen niet gepaard met ernstige bijwerkingen of complicaties, en tonen studies bij kinderen met een te vroege puberteit geen nadelig effect op de vruchtbaarheid. De raad noemt ook aanwijzingen dat de botdichtheid in deze groep los van de behandeling afneemt, mogelijk door leefstijl. En afwachten is volgens de raad "geen neutrale optie", omdat de puberteit dan onomkeerbare lichamelijke veranderingen brengt (bron). Dat is een echte afweging, die een ouder of jongere moet kennen.

Het eerlijke antwoord

"Omkeerbaar" klopt voor de puberteit zelf en is onvolledig voor de rest. Wie een jongere of ouder voorlicht, hoort erbij te zeggen wat er met botten en vruchtbaarheid gebeurt en welke effecten niemand op de lange termijn heeft gemeten. Dat is geen bewijs dat de behandeling schaadt. Het is wel iets anders dan de enkele geruststelling dat het omkeerbaar is. Meer over de kwaliteit van het onderzoek staat in Hoe sterk is het bewijs voor genderzorg bij jongeren?

Dit gaat alleen over remmers. Wat er bij hormonen en operaties blijvend is, staat in Wat is omkeerbaar aan een medische transitie?

Verder lezen

• De bewering zelf is uitgebreid getoetst op genderkritisch.nl: Zijn puberteitsremmers volledig omkeerbaar?

Bronnen

• Transvisie. Hormonen en puberteitsremmers (pagina voor jongeren)
• Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12
• Taylor e.a. (2024). Interventions to suppress puberty in adolescents experiencing gender dysphoria or incongruence, Archives of Disease in Childhood
• Radboudumc. Wat zijn puberteitsremmers voor transmeisjes?